Czym jest umowa o pracę wie niemal każdy, jednak nie wszyscy zdają sobie sprawę z różnorodności form, w jakich ta umowa może występować. Do najbardziej popularnych dokumentów należą umowy terminowe i bezterminowe, czyli na czas określony i nieokreślony, lecz oprócz nich funkcjonuje jeszcze bogaty zbiór zróżnicowanych umów o pracę. Są one mniej popularne, ponieważ mają zastosowanie w konkretnych, choć rzadziej spotykanych sytuacjach, takich jak zastępstwo. Dzisiejszy artykuł poświęcony jest wszystkim formom umowy o pracę, ze szczególnym uwzględnieniem tych najmniej znanych. .
     Zacznijmy od popularnej wśród absolwentów umowy na okres próbny. Jest to dobre rozwiązanie dla wszystkich pracodawców, którzy chcą mieć pewność, że wiążą się na dłużej z właściwym pracownikom. Dla pracowników umowa na okres próbny stanowi szansę na wykazanie się wiedzą wyniesioną ze studiów, jak również otwiera możliwość otrzymania umowy na czas nieokreślony. Tego typu umowa może być zawarta na maksymalnie 3 miesiące. Istnieje też możliwość podpisania kilku umów na okres próbny, lecz łączny czas ich trwania nie powinien przekroczyć trzech miesięcy. Jeśli pracodawca nie jest zadowolony z pracownika, może go zwolnić bez konieczności podawania powodu. Obowiązują jednak okresy wypowiedzenia, które wynoszą:
- 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni
- 1 tydzień dla okresu próbnego, wynoszącego więcej, niż 2 tygodnie
- 2 tygodnie, jeśli okres próbny trwa 3 miesiące.
     Innym dokumentem bazującym na postanowieniach właściwych umowie o pracę jest umowa na zastępstwo. Jak sama nazwa wskazuje, znajduje ona zastosowanie wtedy, gdy któryś ze stałych pracowników przebywa na urlopie macierzyńskim, wychowawczym lub bezpłatnym, albo doświadcza długotrwałych problemów zdrowotnych. Umowę na zastępstwo może poprzedzać umowa na okres próbny, lecz nie jest to wymóg konieczny. Pracownik zastępujący inną osobę może zostać zwolniony z okresem wypowiedzenia wynoszącym 3 dni robocze – niezależnie od czasu trwania zastępstwa.
     Z mojego doświadczenia wynika, że najmniejsza ilość osób może pochwalić się podstawową choćby wiedzą na temat umowy na czas wykonywania określonej pracy. Zawiera się ją wtedy, gdy trudno jednoznacznie stwierdzić, w jakim terminie pracownik zdoła wykonać powierzone mu zadanie. Istotne jest, by praca, którą zleca się pracownikowi została szczegółowo opisana, tak aby nie było żadnych niedomówień związanych z jej wykonaniem. Dniem zakończenia umowy jest w tym przypadku dzień ukończenia wykonywanej pracy.
     Na koniec pozwolę sobie wspomnieć o dwóch najbardziej popularnych typach umów – umowie na czas nieokreślony oraz umowie terminowej. Różnią się one przede wszystkim określeniem długości czasu trwania stosunku pracy. Jeśli chodzi o umowę o pracę na czas określony, to warto jeszcze wspomnieć, iż nie ma maksymalnego okresu, na który może ona zostać zawarta. Jeśli jednak pracownik otrzyma od tego samego pracodawcy trzy umowy o pracę na czas nieokreślony, to ostatnia z nich automatycznie staje się umową bezterminową. Warunkiem jest tylko brak przerw pomiędzy poprzednimi umowami, które byłyby dłuższe niż miesiąc.
     Oprócz wymienionych powyżej typów umów istnieje jeszcze umowa o pracę tymczasową, zostanie jej jednak poświęcony osobny artykuł.
     Jak więc widać, rodzajów umów o pracę jest bardzo wiele. Ich zróżnicowanie działa na korzyść zarówno pracownika, jak i pracodawcy, ponieważ umożliwia wybór dokumentu najbardziej adekwatnego do indywidualnej sytuacji.