Pracownik, który traci pracę z przyczyn od siebie niezależnych zostaje postawiony przed koniecznością rozpoczęcia poszukiwań nowej posady, dzięki której będzie się w stanie utrzymać. Niekiedy znalezienie zatrudnienia u nowego pracodawcy może trwać nawet kilka miesięcy lub jeszcze dłużej – dotyczy to przede wszystkim osób starszych, a także pracowników, na których nie ma zbyt dużego zapotrzebowania na rynku pracy. Właśnie w takich sytuacjach niezastąpiona staje się odprawa, dzięki której zwolnieni pracownicy nie zostają pozbawieni środków finansowych, niezbędnych do normalnego funkcjonowania.
     Kiedy pracownik może liczyć na odprawę? Najczęściej wtedy, gdy dochodzi do zwolnień grupowych, a rozwiązanie stosunków pracy nie następuje z winy pracowników. Powodem zwolnienia dużej liczby osób może być na przykład likwidacja działu lub stanowiska pracy, niezadowalająca kondycja finansowa firmy oraz likwidacja lub upadek przedsiębiorstwa. Jeśli zaistnieje któraś z wyżej wymienionych sytuacji to na odprawę mogą liczyć pracownicy, których pracodawca zatrudnia min. 20 osób, wymóg ten nie jest jednak konieczny w przypadku nauczycieli. Do otrzymania odprawy uprawnieni są wyłącznie pracownicy, z którymi stosunek pracy został rozwiązany na podstawie porozumienia stron lub wypowiedzenia od pracodawcy. Przy wyznaczaniu grupy osób, którym przysługuje odprawa nie ma znaczenia ani wymiar czasu pracy, ani też rodzaj działalności prowadzonej przez firmę, co oznacza, że na rekompensatę pieniężną mogą liczyć także pracownicy zatrudnieni przez organizacje typu non-profit. Zadośćuczynienie ze strony pracodawcy przysługuje również osobom, które nie zaakceptowały proponowanych im zmian dotyczących warunków pracy lub płacy. Prawo do otrzymania odprawy z tytułu utraty pracy jest niezależne od odpraw z innego tytułu, np. z powodu przejścia na emeryturę lub rentę. Oznacza to, że niektórzy pracownicy mogą otrzymać podwójne rekompensaty pieniężne.
     Nie wszyscy pracownicy, którzy spełniają powyższe warunki będą mogli liczyć na wynagrodzenie z tytułu utraty pracy. Odprawy nie otrzymają bowiem pracownicy tymczasowi, mianowani oraz zatrudnieni na podstawie umów cywilnoprawnych (czyli umowy o dzieło i zlecenia).
     Wysokość odprawy jest ustalana na podstawie długości stażu pracy w danej firmie oraz wartości wypłacanego przez pracodawcę wynagrodzenia. Zazwyczaj wysokość rekompensaty pieniężnej jest równa wartości miesięcznej, dwumiesięcznej lub trzymiesięcznej płacy na danym stanowisku. Dotyczy to pracowników, którzy przepracowali odpowiednio: 2 lata, od dwóch do ośmiu lat lub powyżej ośmiu lat u tego samego pracodawcy. Maksymalna wysokość odprawy nie może jednak przekroczyć piętnastokrotnego minimalnego wynagrodzenia, a zatem aktualnie wartość zadośćuczynienia wyniesie nie więcej niż 17 000 zł.
     Rekompensaty z powodu utraty pracy nie przysługują wyłącznie pracownikom zwolnionym grupowo. Obejmują one także zwolnienia indywidualne oraz szczególne, które dotyczą określonych grup pracowników. Pozostałe sytuacje, w których pracownicy są uprawnieni do otrzymania odprawy wymagają szerszego omówienia, dlatego też zajmiemy się nimi innym razem.