Zarabiaj.pl Blog: Praca

     O mobbingu zaczęło być głośno na gruncie polskim dopiero kilka lat temu, pomimo tego, że zjawisko to już dawno zostało odkryte i rozpoznane w Europie Zachodniej oraz Stanach Zjednoczonych. Większości osób słowo mobbing kojarzy się z upokarzaniem pracowników przez pracodawcę oraz stosowaniem psychicznej, bądź fizycznej przemocy wobec podwładnych w miejscu pracy. Nie zawsze nasze wyobrażenia o danym zjawisku są jednak całkowicie zgodne z prawdą. Taka sytuacja ma miejsce również w przypadku mobbingu. Kiedy więc możemy mówić o jego istnieniu?
     Do przejawów mobbingu zaliczamy wszystkie działania mające na celu szykanowanie, poniżanie i izolowanie pracownika, bądź czynności stanowiące próbę jego wyeliminowania z zespołu. Mobbing może być uprawiany nie tylko przez pracodawcę, ale również przez kierownika działu lub współpracowników, jednak winą zawsze obciążony zostaje pracodawca. To w jego gestii leży bowiem dbanie o dobrą atmosferę w firmie i zwalczanie jakichkolwiek przejawów szykanowania podwładnych.
     O zaistnieniu mobbingu można mówić wtedy, gdy negatywne działania przeciwko pracownikowi (lub pracownikom) podejmowane są od dłuższego czasu. Nie można więc nazwać przejawem mobbingu zwolnienia z pracy, bądź zmniejszenia premii uznaniowej. Według książkowych przykładów mobbing pojawia się wtedy, gdy szykanowanie pracowników trwa co najmniej od sześciu miesięcy i powtarza się w miarę regularnie – minimum raz w tygodniu. Pamiętajmy jednak o tym, że podane wyżej terminy mają charakter umowny. Jeśli bowiem dochodzi do rozprawy, w której pracodawca zostaje oskarżony o stosowanie mobbingu, to sytuacja poszkodowanego jest za każdym razem rozpatrywana indywidualnie.
     Wprawdzie szykanowanie i ośmieszanie pracujących ludzi może mieć miejsce w każdym zakładzie pracy, jednak nie zawsze tego typu działania będzie można określić mianem mobbingu. Opisywane przez nas zjawisko dotyczy bowiem wyłącznie pracowników wykonujących obowiązki służbowe w ramach umowy o pracę, mianowania, powołania lub wyboru oraz spółdzielczej umowy o pracę. Osoby zatrudnione na podstawie zlecenia, umowy o dzieło lub umowy agencyjnej nie kwalifikują się do tzw. grupy pracowników (vide artykuł 2 Kodeksu Pracy), co oznacza, że zgodnie z polskim kodeksem pracy nie może stać się ofiarami mobbingu.
     Mobbingiem nie można nazwać wydawania poleceń, których zadaniem jest usprawnienie pracy w firmie. Szykanowaniem pracownika jest już jednak uporczywe zwracanie uwagi, które obniża samoocenę podwładnego oraz prowadzi do jego ośmieszenia, bądź upokorzenia (i występuje w dłuższym przeciągu czasowym). Niektórzy pracownicy uważają, że kontrolowanie przebiegu oraz efektów ich pracy to przejawy mobbingu. Są oni w błędzie, gdyż samo dokonywanie kontroli nie nosi znamion tegoż zjawiska, co innego jednak, gdy kontrola będzie jedynie punktem wyjścia do psychicznego znęcania się nad pracownikiem.
     Czy masz jakieś doświadczenia związane z mobbingiem, o których chciałbyś opowiedzieć? Jeśli tak, to czekamy na Twój komentarz.

     Mobbing jest poważnym problemem społecznym, który nie powinien być lekceważony ani przez pracodawcę, ani przez pracowników, których zjawisko to dotyczy bezpośrednio oraz pośrednio. Długotrwałe nękanie i zastraszanie pracownika może doprowadzić do zaniżenia samooceny, utraty chęci do życia oraz poważnych problemów zdrowotnych. Mobbing, mimo, że zazwyczaj ukierunkowany jest na jedną osobą, dotyczy pośrednio również całej grupy. W firmie, w której dochodzi do prześladowania psychicznego pracowników pogarsza się bowiem atmosfera i następuje zwiększona rotacja zatrudnionych osób przy równoczesnym spadku efektywności pracy. Mobberem, czyli osobą stosującą przemoc psychiczną, może być zarówno pracodawca, jak i członek zespołu. Niezależnie od tego, kim jest prześladowca, odpowiedzialność za skutki mobbingu ponosi zawsze pracodawca. Właściciel firmy odpowiada za to, w jaki sposób traktowani są pracownicy w jego przedsiębiorstwie i jest zobowiązany przez Kodeks Pracy do przeciwdziałania zjawisku psychicznego znęcania się nad ofiarą.
     Mobbing może spotkać każdego, nawet najbardziej pewną siebie osobę. Wystarczy, że zmieni się kierownik lub do zespołu dołączy nowy współpracownik, który zacznie wyszydzać kolegę z pracy. Poniżające żarty mogą z czasem zamienić się w publiczne wyśmiewanie kompetencji lub wręcz zastraszanie pracownika. Czy wiesz, jak bronić się przed mobbingiem?
     Najważniejsze, by nie unikać konfrontacji z oprawcą – jeśli ktoś stosuje wobec Ciebie przemoc psychiczną, głośno zaznaczaj, że nie życzysz sobie takiego traktowania. Nie ukrywaj też faktu zaistnienia mobbingu przed innymi pracownikami – mobber nie lubi działać na oczach grupy osób, poczuje się więc zagrożony, gdy prawdę o jego zachowaniu pozna cały zespół. Jeśli powyższe rady nie pomogą pozostaje Ci zwrócić się o pomoc do pracodawcy, który zobowiązany jest do zwalczania mobbingu w miejscu pracy. Najlepiej będzie, jeśli zrobisz to na piśmie i poprosisz o potwierdzenie – może być ono przydatne, jeśli dojdzie do rozprawy sądowej. Nie obawiaj się zwrócić do pracodawcy również wtedy, gdy to on jest prześladowcą, istnieje bowiem szansa, że Twój kierownik wystraszy się poważnych konsekwencji prawnych i zaprzestanie stosowania mobbingu.
     Jeśli Twoim zdaniem sytuacja jest poważna, zapisuj wszystkie przypadki prześladowań wraz z datą i godziną. Możesz również zwrócić się o pomoc do lekarza, który sprawdzi Twój stan zdrowia i w razie potrzeby wystawi zaświadczenie dotyczące negatywnego wpływu długotrwałego stresu na Twój organizm. Ponadto możesz zgłosić się ze swoim problemem do Państwowej Inspekcji Pracy oraz do Sądu Pracy. Jeżeli nie radzisz sobie z mobbingiem w miejscu pracy skorzystaj z możliwości rozwiązania umowy o pracę w trybie natychmiastowym – unikniesz wtedy oczekiwania na zakończenie okresu wypowiedzenia. W ostateczności możesz także wytoczyć proces swojemu pracodawcy i zażądać wypłacenia odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu oraz straty moralne.
     Jeśli padłeś ofiarą mobbingu, nie pozostawaj bierny! Brak działania doprowadzi jedynie do zwiększenia skali zjawiska, a tego przecież nie chcesz. Pamiętaj, że nie jesteś sam – w razie problemów możesz zwrócić się do kolegów z pracy, szefa, związków zawodowych lub sądu pracy. Nie jesteś na straconej pozycji i możesz wygrać walkę z mobbingiem!

     Mobbing to termin, który dopiero od niedawna jest używany w Polsce. Samo pojęcie wywodzi się z języka angielskiego i pochodzi od słowa „to mob”, które znaczy: osaczyć, atakować, napastować.
      Choć zjawisko mobbingu istnieje od dawna, zostało ono nazwane dopiero w latach osiemdziesiątych przez Leymanna (wcześniej termin był stosowany do opisu grupy zwierząt atakujących napastnika). Na Zachodzie od dawna prowadzone są wielkie kampanie antymobbingowe, jednak w Polsce problem ten został dostrzeżony dopiero w 2004 roku, kiedy to pojęcie mobbingu po raz pierwszy wprowadzono do Kodeksu Pracy.
      Mobbing może pojawić się w każdym miejscu, w którym grupa osób spędza wspólnie dużą ilość czasu, czyli na uczelni, w rodzinie, organizacjach i wszystkich większych skupiskach ludzi. Nas jednak interesować będzie mobbing w miejscu pracy oraz możliwości przeciwdziałania temu negatywnemu zjawisku.
     Pracownicy najczęściej doświadczają zachowań mobbingowych ze strony przełożonych. Rzadziej są szykanowani przez innych współpracowników, jednak w takiej sytuacji odpowiedzialnością za zachowanie zespołu obarczony jest i tak pracodawca.
     Mobbing może przybierać różne formy, jednak najbardziej popularne z nich to: intrygi, poniżanie, podważanie kompetencji, publiczne ośmieszanie pracownika, wyrażanie pogardy wobec osiągnięć danej osoby i zastraszanie jej. Tego typu działania powodują obniżenie samooceny pracownika oraz spadek jego wydajności. W dużym nasileniu mogą prowadzić do osłabienia kondycji zdrowotnej, objawów depresji, a nawet samobójstw.
     Zjawisko zastraszania i psychicznego znęcania się na pracownikami odbija się znacząco na panującej w firmie atmosferze oraz wydajności pracy. Osoby, które doświadczyły mobbingu częściej chorują i tym samym korzystają ze zwolnień lekarskich. Są one też mniej efektywne oraz zdemotywowane, przez co nie osiągają dobrych wyników w pracy, wręcz przeciwnie – pod wpływem stresu popełniają więcej błędów. Atmosfera w miejscu pracy, w którym pracownicy mają do czynienia z mobbingiem jest bardzo nieprzyjemna i wpływa negatywnie również na osoby nie doświadczające bezpośrednio mobbingu. Upokorzeni i pozbawieni wiary w swoje umiejętności pracownicy częściej niż inni porzucają pracę, przez co narażają firmę na dodatkowe koszty związane z prowadzeniem rekrutacji.
     Jeśli w firmie, którą prowadzisz występuje zjawisko mobbingu, to musisz się liczyć z bardzo nieprzyjemnymi konsekwencjami natury prawnej. Zastraszany pracownik może bowiem wnieść sprawę do sądu, a wtedy na ławie oskarżonych zasiądzie pracodawca, nawet jeśli nie był on bezpośrednim sprawcą negatywnych działań. Pracodawca ponosi bowiem odpowiedzialność za dopuszczenie mobbingu w miejscu pracy, dlatego też może on zostać zobowiązany do wypłacenia na rzecz pracownika odszkodowania, którego górna granica nie została określona przez polskie prawo.
     Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak przeciwdziałać mobbingowi, przejdź do kolejnego artykułu. Podziel się też z nami swoimi doświadczeniami dotyczącymi zwalczania mobbingu w miejscu pracy. Czekamy na Wasze opinie w komentarzach!